Showing posts with label Parirala at Pangungusap. Show all posts
Showing posts with label Parirala at Pangungusap. Show all posts

Ang Talata

 



    Ang talata ay binubuo ng mga pangungusap na naglalarawan ng isan ideya. Ito ay may iba't ibang bahagi na may kanya-kanyang layunin. Ang paksang pangungusap, mga detalye, at konklusyon ang siyang bumubuo sa isang talata.

    Ang paksang pangungusap ang siyang nagsasabi kung ano ang paksa ng talata. Ang mga detalye naman ang nagpapalawak ng paksa sa pamamagitan ng mga ideya o ebidensiya na sumusuporta sa paksa. Ang konlusyon naman ay ang huling pangungusap sa talata na maaring nagbibigay ng payo, palagay, opinyon, o ibang detalye.

Susihin natin ang artikulo:

    Taun-taon, maraming bagyo ang nararanasan ng mga Pilipino. Tinatayang 20 na tropical cyclone ang pumapasok o namumuo sa Philippine Area of Responsibility o PAR ngunit walo o siyam lang na bagyo ang tumatama sa kahit anong kalupaan ng bansa. Ang bagyo ay isang malaking weather system na nagdudulot ng malakas na hangin at ulan. Ito ay may lawak na 150 km ang radius at 300 km ang lawak.Hinihikayat ang mga Pilipino na maging laging  handa bago pa dumating ang bagyo (PAGASA, n.d.).

Ang paksang pangungusap:
    Taun-taon, maraming bagyo ang nararanasan ng mga Pilipino.

Mga detalye:
    Tinatayang 20 na tropical cyclone ang pumapasok o namumuo sa Philippine Area of Responsibility o PAR ngunit walo o siyam lang na bagyo ang tumatama sa kahit anong kalupaan ng bansa. Ang bagyo ay isang malaking weather system na nagdudulot ng malakas na hangin at ulan. Ito ay may lawak na 150 km ang radius at 300 km ang lawak.

Konklusyon:
    Hinihikayat ang mga Pilipino na maging laging  handa bago pa dumating ang bagyo


Pagsasanay 

Salungguhitan ang paksang pangungusap, bilugan ang mga detalye, at kahunan ang konklusyon.

1.Ang kumpanya na Nike ay nagbigay ng "holiday" para sa kanilang mga manggagawa upang matulungan silang mabawi ang lakas mula sa mga hamon at pag-aalala na dulot ng COVID-19 pandemya. Ang nasabing malaking kumpanya ay nagbigay sa mga empleyado nito ng isang linggong pahinga. Sinara nito ang mga tanggapan mula ika-23 hanggang ika 30 ng Agosto upang ang mga empleyado nito ay "masiyahan sa karagdagang oras na pahinga upang makapagpahinga at makabawi". Sinabi ng Nike na nais nitong mag-focus sa pagtulong upang labanan ang "burnout". Ang senior manager ng global marketing science na si Matt Marrazzo ay nagsabi: "Ang lahat ng aming mga nakatataas na pinuno ay nagpapadala ng isang malinaw na mensahe - maglaan ng oras upang makapagpahinga, made-stress, at magpalipas ng oras sa iyong mga mahal sa buhay. Huwag magtrabaho." Ang mga retail stores ng Nike ay bukas pa rin at ang mga manggagawa sa tindahan ay nagtatrabaho tulad ng dati.

2.Nagbabala ang mga siyentista na maraming bahagi ng mundo ang makakaranas ng mas matinding init. Ang mga dalubhasa ay mula sa Copernicus, ang Earth Union's Observation Program ng European Union. Sinuri ng mga meteorologist nito ang temperatura ng mundo mula sa mga satellite, sasakyang panghimpapawid, weather stations at iba pang mga database mula sa buong mundo. Iniulat ng mga siyentista na ang kanilang mga numero ay nagpapahiwatig ng mataas na posibilidad ng pagtaas ng matinding temperatura. Sinabi nila: "Ito ang pangalawang pinakamainit na Hunyo sa tala para sa Europa .... Ang heatwave ay nagpatuloy sa kanlurang Hilagang Amerika, kung saan maraming temperature records ang nalampasan. Ang Arctic Siberia ay nakaranas din ng mataas na temperatura."

3.Natuklasan ng mga siyentista na ang mga ilaw sa lansangan at iba pang mga anyo ng artipisyal na ilaw ay maaaring nasa likod ng pagbaba ng populasyon ng mga insekto. Ang mga mananaliksik mula sa UK Center for Ecology and Hydrology ay nagsagawa ng mga pag-aaral sa bilang ng mga insekto na nakatira malapit sa light-emitting diode (LEDs). Sinabi ng mga mananaliksik na ang mga LEDs ay responsable para sa pagkagambala sa pag-uugali ng insekto at para sa sanhi ng pagbagsak ng kanilang populasyon. Sinabi ng lead researcher na si Douglas Boyes na ang mga resulta ng kanyang pag-aaral ay "eye-opening". Nagulat siya sa lawak ng pagkawala ng insekto dahil sa mga LED. Natagpuan niya ang isang 47 porsyento na pagbawas sa mga populasyon ng insekto sa mga hedgerow test site at isang 37 porsyento na pagbawas sa mga madamong lugar ng kalsada.


Batayan:

Shop, O. S. T. (2019, July 19). How to Teach Paragraph Writing: Paragraph Structure. Upper Elementary Snapshots. https://www.upperelementarysnapshots.com/2016/03/how-to-teach-paragraph-writing.html

Lavigne, E. (n.d.). Concluding sentences. SlideShare. Retrieved September 21, 2021, from https://www.slideshare.net/esthylavigne/concluding-sentences

PAGASA. (n.d.). Department of Science and Technology- Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration. Retrieved September 13, 2021, from http://www.pagasa.dost.gov.ph/learnings/faqs-and-trivias

BreakingNewsEnglish.com. (n.d.). Nike gave workers a week off to de-stress. Www.Breakingnewsenglish.Com. Retrieved September 21, 2021, from https://breakingnewsenglish.com/2109/210903-de-stressing-at-nike.html

BreakingNewsEnglish.com. (n.d.-a). Nike gave workers a week off to de-stress. Www.Breakingnewsenglish.Com. Retrieved September 21, 2021, from https://breakingnewsenglish.com/2109/210903-de-stressing-at-nike.html

BreakingNewsEnglish.com. (n.d.-a). Light pollution linked to insect loss. Www.Breakingnewsenglish.Com. Retrieved September 21, 2021, from https://breakingnewsenglish.com/2108/210828-insect-loss.html


Parirala, Sugnay, at Pangungusap

 




1.Kapag ang isang grupo ng salita ay walang diwa, ito ay isang parirala. Wala itong simuno at panaguri.

Halimbawa:
  • sikat ng araw
  • magdala ng materyales
  • mga magagaling na siyentipiko

2.Ang grupo ng mga salita na may buo o hinding buong diwa ay tinatawag na sugnay.

Dalawang Uri ng  Sugnay

a.Sugnay na makapag-iisa

     -Ito ay lipon ng mga salita na may simuno at panaguri. Buo pa rin ang diwa nito kahit inihiwalay sa pangungusap.

b.Sugnay na di makapag-iisa
      - Ito ay lipon ng mga salita na may simuno at panaguri subalit hindi nagbibigay ng buong diwa kapag inihiwalay sa pangungusap. Pinangungunahan ito ng  pangatnig gaya ng habang, ngunit, kung, samantala, sapagkat. 

Halimbawa: 
1.Bagaman isang satellite ng daigdig, ang buwan ay mas malaki kaysa sa Pluto.
      sugnay na di makapag-iisa                       sugnay na makapag-iisa
                   
2.Ang ilang mga sinaunang tao ay naniniwala na ang buwan ay isang mangkok ng apoy, habang ang iba ay inakala na ito ay isang salamin
                            sugnay na makapag-iisa                                                                                                                       sugnay na di makapag-iisa
na sumasalamin sa mga lupain at dagat ng Daigdig.
     
                         
3.Ang Estados Unidos ay naglunsad ng isang serye ng mga misyon ng Pioneer, Ranger at Surveyor, habang ang Soviet Union ay nagpadala
                                      sugnay na makapag-iisa                                                                                                                                  sugnay na di makapag-iisa
ng mga pagsisiyasat sa ilalim ng pangalang Luna at Zond.
       

3. Ang pangungusap ay  isang salita or grupo ng mga salita na may simuno at panag-uri at nagsasaad ng buong diwa. Nagsisimuula ito sa malaking titik at nagtatapos sa tuldok, tandangn pananong, o padamdam.

Paksa o Simuno-Ito ang bahaging pinag-uusapan sa pangungusap.

Ang paksa ay payak kung ito ay basal samantalang buo kung isinasama ang lahat ng mga salitang tumutulong sa simuno.

Panaguri–Ito ang bahaging nagsasabi tungkol sa simuno. Maaari din itong payak o buong panaguri.

Halimbawa:

Ang buwan ay may isang napakaliit na core.

Buong simuno: Ang buwan

Payak na simuno: buwan

Buong panaguri: ay may isang napakaliit na core

Payak na panaguri: may

Paano Ginagamit ang "Ang", "Ang Mga", "Si", at "Sina"?


                                            


Sa pagtukoy ng mga ngalan ng tao, hayop, bagay, at pook, ginagamit ang "ang"at "ang mga".

Paano ginagamit ang "ang"?

Ginagamit ito kung ang tinutukoy na pangngalan ay iisa. 

Paano ginagamit ang "ang mga"?

Ginagamit ito kung ang tinutukoy na mga pangngalan ay dalawa o higit pa. 


Sa pagtukoy ng ngalan ng tao, ginagamit ang "si" at "sina"


Basahin at unawain ang mga sumusunod:


Paano ginagamit ang "si"?

Ginagamit ito kung ang tinutukoy na pangngalan ay iisa. 

Paano ginagamit ang "sina"?

Ginagamit ito kung ang tinutukoy na mga pangngalan ay dalawa o higit pa. 


Mga Pagsasanay

I. Bilugan ang tamang sagot



II. Isulat ang tamang sagot sa patlang. 

1.    ______ bata ay namamasyal sa parke. 
2.    ______ Lina, Sam, at Jerry ay mamalengke mamaya. 
3.    Masarap  ______ luto ni nanay. 
4.    ______ Carlos ay nag-aaral nang mabuti. 
5.    ______ kumpanya ay nagbebenta ng mga cellphones. 
6.    Magkakapatid ________ Vina at Vilma.
7.    ______ Michael, Gabby, at Mario ay mga kaibigan ni Sam. 
8.    Nasa basket _______ bola. 
9.    ______ aklat ay iniligay ni Martha sa bag. 
10. Tahimik ______ aming lugar. 


Ang mga Lipon ng mga Salita: Parirala o Pangungusap

     Araw-araw, gumagamit tayo ng mga lipon ng mga salita sa pakikipag-usap or pakikipagtalastasan.

     Ang mga lipon ng mga salita ay nahahati sa dalawa: parirala at pangungusap.

     Ano ang parirala?

     Ang parirala ay binubuo ng mga salita ngunit ito ay walang kumpletong mensahe.

Halimbawa: ang mga bibe

     Ang tanong, ano ang sinasabi nito tungkol sa bibe?

    Hindi natin mawari kung ano ang tinutukoy ng pariralang ito tungkol sa bibe.

    Kung ang grupo ng mga salita ay walang buong diwa, ito ay isang parirala.

     Ano ang pangungusap?

     Ang pangungusap ay grupo ng mga salita na buo ang mensahe.

    Halimbawa: Ang mga bibe ay nasa batis. 

     Ang tanong, ano ang sinasabi ng pangungusap tungkol sa bibe? Sila ay nasa batis. 

    Anu-ano ang nasa batis? Ang mga bibe.

    Kung mapapansin ninyo may mga sagot sa dalawang katanungan. Ipinapakita nito na ang pangungusap ay lipon ng mga salita na may buong diwa. 


Mga Pagsasanay

Sabihin kung ang bawat lipon ng mga salita ay parirala ba o pangungusap. 

1. ang mga bata 

2. ang bola 

3. Ang lola ay nagluluto sa kusina. 

4. Si Nida ay namamalengke. 

5. sina Luis at Tanya

6. Naglinis sila ng bahay. 

7. ay mabait

8. gumuguhit sa papel

9. Takbo!

10. Magkano ang isang mansanas?

Ang mga lipon ng mga salita sa mga bilang 1, 2, 5, 7, 8 ay mga parirala. Ang mga pangungusap ay may buong diwa, nagsisimula sa malaking titik, at nagtatapos sa mga bantas na . , ! ?.